Czym jest farmakologia — podstawy
Karty utrwalające definicje farmakologii, podział na PK i PD oraz kluczowe pojęcia wstępne.
Keyboard Shortcuts
💡 Pro tip: Use keyboard shortcuts for faster studying!
Study Smart Tips for Czym jest farmakologia — podstawy
Master these concepts using proven study techniques that actually work:
Active Recall
Test yourself before flipping each card to strengthen memory retention
Spaced Repetition
Review difficult cards more frequently than easy ones
Multiple Sessions
Break study time into shorter, focused sessions
Explain Aloud
Verbalize answers to reinforce understanding
Questions Covered in This Set
10 cards to master
Czym zajmuje się farmakologia?
Nauka o tym, co lek robi z organizmem (farmakodynamika) i co organizm robi z lekiem (farmakokinetyka). Od gr. pharmakon (lek/trucizna) + logos (nauka).
Zasada Paracelsusa
„Wszystko jest trucizną i nic nie jest trucizną, tylko dawka czyni truciznę” — ta sama substancja może leczyć lub zabić, zależnie od dawki (np. paracetamol 500 mg vs 10 g).
Co oznacza skrót LADME?
Liberation (uwolnienie), Absorption (wchłanianie), Distribution (dystrybucja), Metabolism (metabolizm, głównie wątroba), Excretion (wydalanie, głównie nerki) — etapy farmakokinetyki.
Farmakodynamika vs farmakokinetyka — jednym zdaniem
PD: co lek robi z organizmem (receptor, enzym, kanał jonowy — efekt). PK: co organizm robi z lekiem (wchłanianie, dystrybucja, metabolizm, wydalanie).
Ibuprofen — opisz PD i PK
PD: hamuje COX-1 i COX-2 → mniej prostaglandyn → mniej bólu, gorączki, zapalenia. PK: wchłania się w 30–60 min, >99% wiązania z albuminami, metabolizm wątrobowy, t½ ok. 2 h → dawkowanie co 6–8 h.
Indeks terapeutyczny
Stosunek dawki toksycznej do leczniczej. Duży (penicylina) = szeroki margines bezpieczeństwa; mały (digoksyna, warfaryna, lit) = konieczne monitorowanie stężenia we krwi.
Skąd biorą się działania niepożądane?
Cel molekularny leku występuje też tam, gdzie nie chcemy działać — np. ibuprofen blokuje COX-1 w żołądku, stąd ryzyko owrzodzeń. To nie „błąd” leku.
Przykład interakcji lek–pokarm
Sok grejpfrutowy hamuje CYP3A4 w jelicie → stężenie niektórych statyn we krwi może wzrosnąć kilkakrotnie.
Efekt placebo
Realna, mierzalna poprawa po substancji pozbawionej działania farmakologicznego — dlatego nowe leki porównuje się z placebo.
Farmakologia a toksykologia i farmacja
Farmakologia: mechanizmy i losy leku. Toksykologia: działania szkodliwe i zatrucia. Farmacja: wytwarzanie, postacie i wydawanie leków.
